Ի՞նչ է համարվում ինքնակամ կառույց
Քաղաքացիական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի իմաստով ինքնակամ է այն կառույցը, որը կառուցվել է առանց անհրաժեշտ թույլտվության կամ էական շեղումով հաստատված քաղաքաշինական փաստաթղթերից։ Կառույցի առկայությունը հողամասում ինքնին սեփականության կամ օրինական օգտագործման իրավունք չի ստեղծում։
Մինչև 31 դեկտեմբերի 2026-ը գործող հաշվառման պատուհանը
«Ինքնակամ կառույցների իրավական կարգավիճակի մասին» օրենքի անցումային կանոններով, եթե նախկին ժամկետը բաց է թողնվել, որոշ կառույցների վերաբերյալ տեղեկություններն ու փաստաթղթերը կարելի է ներկայացնել Կադաստրի կոմիտե՝ մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։
Մասնավոր սեփականության հողի դեպքում կառույցը պետք է արտացոլված լինի 2021 թվականի օրթոֆոտոհատակագծերում կամ նույն ժամանակահատվածի լուսանկարներում։ Պետական կամ համայնքային հողի դեպքում այդ պայմանը նույն ձևով չի կիրառվում, սակայն պահպանվում են օրենքով սահմանված մյուս պահանջները։
- Բազմաբնակարան կամ բաժանված շենքերի դեպքում պետք են կառույցի բոլոր կողմերն ու հարկերը ցույց տվող լուսանկարներ, որակավորված մասնագետի եզրակացություն և սեփականատիրոջ գրավոր հայտարարություն՝ շինարարության ժամանակի վերաբերյալ։
- Փաթեթը ներկայացվում է Կառավարության սահմանած հաշվառման ընթացակարգով։
- Հաշվառման դիմումը ներկայացնելու վերջնաժամկետը 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ն է։
Ինչպե՞ս է կատարվում հաշվառումը
Գործընթացը սովորաբար սկսվում է որակավորված չափագրող մասնագետի միջոցով․
- 01չափագրվում են հողամասը և կառույցը, կազմվում է անհրաժեշտ փաթեթը,
- 02կցվում է առնվազն 4 և առավելագույնը 6 գունավոր լուսանկար, որոնք հստակ ցույց են տալիս կառույցի բոլոր կողմերն ու հարկերը,
- 03կազմված փաթեթը համաձայնեցվում և ստորագրվում է,
- 04չափագրողը տվյալները մուտքագրում է առցանց չափագրման գրասենյակ,
- 053.1 կարգավորմամբ ներկայացված փաթեթին ձևավորվում է չափագրման ծածկագիր, որից հետո Կադաստրը ուսումնասիրում է այն, հաստատում կամ մերժում և ծանուցում է ուղարկում։
Հաշվառում ≠ օրինականացում
Չափագրման ծածկագիրը կամ Կադաստրում տեղեկության ամրագրումը միայն նշանակում է, որ կառույցի վերաբերյալ տվյալները ներկայացվել և ուսումնասիրվել են։ Դա դեռ սեփականության իրավունքի գրանցում կամ կառույցի օրինականացում չէ։ Օրինականացման համար անհրաժեշտ է առանձին որոշում և օրենքով պահանջվող բոլոր պայմանների կատարում։
Մինչև օրինականացումը անավարտ ինքնակամ կառույցի շինարարությունը շարունակել չի կարելի, բացառությամբ օրենքով նախատեսված հատուկ նոր ընթացակարգի շրջանակի։
Նոր հնարավորություն՝ նաև ավելի ուշ կառուցված կառույցների համար
2026 թվականի ՀՕ-331-Ն փոփոխությամբ մասնավոր սեփականության հողի վրա գտնվող ամբողջությամբ ինքնակամ կառույցները, այդ թվում՝ նախկին ժամկետներից հետո կառուցվածները, կարող են հաշվառվել և ներկայացվել Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն՝ Կառավարության ցանկում ընդգրկելու համար։ Ներկայացման վերջնաժամկետը 2027 թվականի դեկտեմբերի 30-ն է։
Այս ճանապարհը ավտոմատ օրինականացում չի տալիս։ Կառույցը կարող է օրինականացվել միայն Կառավարության հաստատած ցանկում ընդգրկվելուց հետո և սահմանված ընթացակարգով։ Կառավարության ցանկը պետք է կազմվի մինչև 2028 թվականի փետրվարի 20-ը։
- չափագրման ծածկագիր,
- լիցենզավորված մասնագետի դրական տեխնիկական եզրակացություն՝ կառուցվածքի վիճակի, կրողունակության, ամրության, սեյսմակայունության և անվտանգ օգտագործման վերաբերյալ,
- քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության վերահսկողության մարմնի դրական հրդեհային եզրակացություն,
- իրավասու օրինականացման մարմնի նախնական գրավոր գնահատական, որ նյութական քաղաքաշինական խախտում, երրորդ անձանց կամ պետության/համայնքի իրավունքների խախտում կամ մերժման հիմք չկա։
Քանդման վտանգը՝ 2026 թվականի օգոստոսի 30-ից
ՀՕ-405-Ն օրենքով փոփոխված Քաղաքացիական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի համաձայն՝ մասնավոր հողի վրա գտնվող չօրինականացված ինքնակամ շենքերը և ինքնակամ կցակառույցները (բացառությամբ ընդհանուր բաժնային սեփականության գույքի) կարող են ենթարկվել քանդման կամ ապամոնտաժման։ Սեփականատերը պարտավոր է իր միջոցներով վերականգնել հողամասը, եթե համայնքի ղեկավարը կամ լիազորված պաշտոնատար անձը ներկայացնում է գրավոր պահանջ։
Պահանջում նշված ժամկետը սովորաբար մեկ ամիս է՝ այն ստանալուց հետո, եթե ավելի երկար ժամկետ չի սահմանվել։ Պետական կամ համայնքային հողի, ինչպես նաև ընդհանուր բաժնային սեփականության գույքի դեպքում որոշումը կայացնում է իրավասու մարմինը։
Ի՞նչ անել հիմա
- 01Պարզեք հողի սեփականության տեսակը և կառույցի կառուցման մոտավոր ժամանակը։
- 02Եթե կառույցը 2021 թվականի նյութերում երևում է, հաշվառման փաստաթղթերը պատրաստեք և ներկայացրեք մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։
- 03Եթե կառույցը կառուցվել է ավելի ուշ և հողը մասնավոր սեփականություն է, գնահատեք նոր հատուկ ընթացակարգի պահանջները և հետևեք Կառավարության ընդունելիք կարգավորումներին։ Էլեկտրոնային նախագծի հրապարակումը դեռ գործող կարգավորում չէ։
- 04Եթե կառույցը դեռ անավարտ է, մի շարունակեք շինարարությունը մինչև իրավական կարգավիճակը պարզելը։
- 05Գրավոր քանդման պահանջ ստանալու դեպքում անմիջապես դիմեք մասնագետի՝ պահանջի հիմքերը և հետագա քայլերը ստուգելու համար։
FIAK · Աջակցություն
Կառույցի կարգավիճակը՝ մասնագիտական գնահատմամբ
FIAK-ում ուսումնասիրում ենք հողի և կառույցի փաստաթղթերը, ստուգում՝ որ ժամկետն ու ընթացակարգն է կիրառելի, կազմակերպում չափագրման և տեխնիկական փաստաթղթերի հավաքագրումը, պատրաստում դիմումների փաթեթը և օգնում ենք շփվել Կադաստրի ու համայնքի հետ։ Քանդման գրավոր պահանջի դեպքում գնահատում ենք դրա իրավական հիմքերը և առաջարկում հաջորդ քայլերը։
Ստանալ անհատական իրավական գնահատումՆյութը ընդհանուր տեղեկատվական բնույթ ունի և չի փոխարինում կոնկրետ իրավիճակի իրավական խորհրդատվությանը։ Կիրառելի պահանջները պետք է ստուգել դիմելու պահին։
